Савол: Нотариус мол-мулкни бошқа шахсга ўтказишни тақиқлаб қўйишига қандай ҳолатлар асос бўлади?

Қ.СалимоваХовос тумани

Жавоб: Нотариус томонидан мулкни бошқа шахсга ўтказишга тақиқ солишга асос бўлиб, банк муассасалари, хўжалик ҳисоби корхоналари ва ташкилотлар томонидан жисмоний ва юридик шахсларга уй-жойни, квартирани (уй-жой, квартиранинг бир қисмини) ва кўчмас мулк сотиб олиш ва уни тубдан таъмирлаш учун қарзлар берилганда, бу тўғрисида берилган хабарномалари уй-жой, уй-жойни бир қисмини, гаровга қўйиш тўғрисидаги шартномаларни гувоҳлантириш чоғида, шунингдек қонун билан кўрсатилган бошқа ҳолларда уй-жой жойлашган ердаги нотариус уй-жойни ёки унинг бир қисмини, квартирани бошқа шахсга ўтказишга тақиқ қўяди. Агар автомашиналар гаров шартномасининг предмети бўлса, уларга нотариус томонидан гаров шартномаси бўйича мажбуриятлар бажарилгунга қадарли тақиқ солинади. Бу ҳақда автомашинанинг техник паспортига белги қўйилиб, автомашина рўйхатда турган ЙҲХХ (Йўл Ҳаракати хавфсизлик хизмати) га тақиқнома юборилади.

Тақиқ солиш қарз берганлиги тўғрисидаги банк муассасаси хўжалик ҳисоботдаги корхонанинг хабарномаси асосида, нотариус томонидан тақиқ ҳақидаги ёзувни ёзиб қўйиш билан амалга оширилади. Хабарноманинг нотариус томонидан тақиқ ҳисобланганлиги тўғрисидаги ёзуви билан бирга унинг нусхаси шу уй-жой жойлашган тегишли давлат кадастри бошкармасига, бошқа нусхаси эса қарз берган муассаса ёки хўжалик ҳисоби корхонасига юборилади бир нусхаси эса нотариал идорада қолади.

Уй-жойни, хонадонни гаровга қўйиш тўғрисидаги шартномага тақиқ қўйиш шу гаровга қўйиш шартномасига ёзиб қўйиш билан амалга оширилади. Нотариус гаров тўғрисидаги шартномага тақиқ қўйиш тўғрисида уй-жой жойлашган ердаги тегишли давлат кадастри бошқармасини хабардор қилади. Тақиқлар қўйиш ва қайд этиш алоҳида реестр китобига ёзиб қўйиш билан амалга оширилади. Бу реестрда суд ва тергов идораларининг уй-жойга арест солинганлиги ҳақидаги хабарлари ҳам қайд этилади. Тақиқлар ва арестлар қўйиш тўғрисидаги ёзув, тақиқлар ва арестларни ҳисобга олиш алфавитлар дафтарига ёзиб қўйилади.

Савол: Нотариус мол-мулкни бошқа шахсга ўтказиш бўйича тақиқни бекор қилишда қайси ҳолатларни инобатга олади?

Жавоб: Нотариуслар банк муассасалари, хўжалик ҳисобидаги корхоналар, ташкилотлар, яъни кредит берган ташкилотнинг қарз тўланганлиги ҳақидаги ёки гаров тўғрисидаги шартноманинг бекор қилинганлиги ҳақидаги хабарни олганларидан сўнг, кўчмас мулкнинг ўзга шахсга ўтказилишига қўйилган тақиқни олиб ташлайдилар. Тақиқ олиб ташланганлиги ҳақида мулк жойлашган ердаги тегишли идораларга хабар қилинади ва бу ҳақда тақиқ алфавити дафтарига ёзиб қўйилади.

 

Саволларга  Шириной Қаршиева жавоб берди.

Савол: Далолатнома ёзувларига ўзгартириш, тузатиш ва қўшимчалар киритиш тартиби ҳақида маълумот берсангиз?

Лобар  Кўчмуродова, Ховос тумани

 

      Жавоб:  Айрим ҳолларда илгари тузилган далолатнома ёзувларига ўзгартириш, тузатиш ва қўшимчалар киритиш зарурияти туғилиб қолиши мумкин. Бундай ҳолларда далолатнома ёзувларига ўзгартириш, тузатиш ва қўшимчалар киритиш учун етарли асослар мавжуд бўлиб, манфаатдор шахслар ўртасида низо бўлмаганда, ушбу далолатнома ёзувлари сақланаётган жойдаги ФҲДЁ органлари томонидан амалга оширилиши белгиланган.

Далолатнома ёзувларига ўзгартириш, тузатиш ва қўшимчалар киритиш тушунчасига кўра бирмунча кенгроқ тушунча бўлиб, у далолатнома ёзувига киритиладиган ҳар қандай ўзгартиришларни ўз ичига олиши мумкин.Далолатнома ёзувига тузатиш киритиш у тузилган вақтда йўл қўйилган хатоликларни (техник, орфографик ҳатолар мавжуд бўлган ёки далолатнома ёзувидаги маълумотлар оғзаки кўрсатма асосида киритилган ҳолларда) тузатишни талаб қилган аризага кўра амалга оширилади.

Қонун далолатнома ёзувларига ўзгартириш, тузатиш ва қўшимчалар киритиш учун: биринчидан, етарли асослар бўлишлигини; иккинчидан, манфаатдор шахслар ўртасида низо бўлмаслигини шарт қилиб қўяди. Низоли ҳолатларда далолатнома ёзувларига ўзгартириш, тузатиш ва қўшимчалар киритиш масаласи суд тартибида ҳал этилади.

Ўн олти ёшга тўлган шахсларнинг туғилганлик, никоҳ тузилганлиги, никоҳдан ажралганлик ҳақидаги далолатнома ёзувларига ўзгартиришлар киритиш уларнинг аризасига кўра амалга оширилади.

Ўн олти ёшга тўлмаган шахсларнинг туғилганлик ҳақидаги далолатнома ёзувига ўзгартиришлар киритиш улар ота-онасининг аризасига кўра амалга оширилади.

ФҲДЁ органининг далолатнома ёзувларига ўзгартиришлар, тузатишлар ва қўшимчалар киритишни рад этиши юзасидан суд тартибида шикоят қилиниши мумкин.

 

                                     Нигора Мирзаева,

                  Гулистон шаҳар Никоҳ уйи инспектори

Нотариал ҳаракатларни амалга оширишни рад этиш қандай тартибда амалга оширилади?

Л.НурматоваГулистон шаҳри

Жавоб:

Ўзбекистон Республикаси “Нотариат тўғрисида”ги Қонунининг 38-моддасига асосан нотариус қуйидаги ҳолларда нотариал ҳаракатни амалга оширишни рад этади, агар:

бундай ҳаракатни амалга ошириш қонунга зид бўлса;

бу ҳаракат бошқа нотариус томонидан амалга оширилиши керак бўлса;

муомалага лаёқатсиз фуқаро ёхуд зарур ваколатлари бўлмаган вакил нотариал ҳаракатни амалга оширишини сўраб мурожаат қилган бўлса;

юридик шахс номидан амалга ошириладиган битим унинг уставида ёки низомида кўрсатилган мақсадларга зид бўлса;

битим қонун талабларига мувофиқ бўлмаса;

нотариал ҳаркатни амалга ошириш учун тақдим этиладиган ҳужжатлар қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ бўлмаса.

Нотариал ҳаракатни амалга ошириш рад этилган тақдирда нотариал харакатни амалга оширишни рад этиш ҳақида нотариус мурожаат қилинган кундан бошлаб уч кундан кечиктирмасдан қарор чиқаради.

Нотариус нотариал ҳаракатни амалга ошириш тўғрисидаги мурожаати рад этилган шахснинг илтимосига биноан рад этиш сабабини ёзма равишда баён этиши ва рад этиш устидан шикоят қилиш тартибини тушунтириб бериш лозим.

Савол:

Нотариал ҳаракат устидан, нотариал ҳаракатни кечиктириш ёки уни амалга оширишни рад этиш тўғрисидаги қарори устидан шикоят қилиш ҳақида тушунча берсангиз?

Жавоб: 

“Нотариат тўғрисида”ги Қонуннинг 39-моддасига асосан амалга оширилган нотариал ҳаракатни, нотариал ҳаракатни кечиктириш ёки нотариал ҳаракатни амалга оширишни рад этиш тўғрисидаги қарорни нотўғри деб ҳисоблаган манфаатдор шахс бу хусусида нотариал идора жойлашган жойдаги судга шикоят қилишга ҳақлидир.

 

Икром Хатамов,

Гулистон шаҳар 1-сон ДНИ нотариуси

 

 Савол: Ҳадя шартномасини тузиш учун нималар зарур?

Э. БилоловОқолтин  тумани

Жавоб: 

Шартномани тасдиқлашда ҳар иккала томон: ҳадя қилувчи ва олувчи қатнашиши

  • ҳар иккала томоннинг ҳоҳиш иродаси;
  • томонларнинг амалдаги, муддати ўтмаган паспорт маълумотлари, доимий ё вақтинча рўйхатга олинган яшаш жойлари;
  • ҳадя қилинаётган кўчмас мулк (уй)нинг кадастр ҳужжатлари, уй режаси, майдони, қавати, нечта хонадан иборат эканлиги, хонадон манзили, жойлашган жойи, уй дафтари, уй тури (ховли ёки кўп қаватли уй) ҳақидаги тўлиқ маълумот;
  • эгалик ҳуқуқини белгиловчи ҳужжатлар (турли ҳил шартномалар, гувоҳномалар, ҳоким ё суд қарорлари, давлат далолатномаси, уй-жой коперативлари маълумотномалари ва бошқалар);
  • ҳадя қилинувчи иморатнинг лойиҳавий режаси, кўчмас мулк жойлашган тумандаги кадастр бўлимининг белгиланган тартибдаги маълумотномаси, турар жойидан, сув, газ, электр энергия, телефон ва бошқа тўловлардан қарзи йўқлиги тўғрисида коммунал бўлимдан маълумот;
  • ҳадя берувчи турмуш ўртоғининг розилигини билдирувчи ёзма ариза (Ўзбекистон Республикаси Оила Кодексининг 25 моддасида белгиланган тартибда талаб қилинади).

 

Савол: Ҳадя қандай тартибда берилади?

Ш. МуродоваОқолтин тумани.

Жавоб: Мол мулк, одатда мулк ҳуқуқи, қонун коидаларга риоя қилган ҳолда, бир шахс эгалигидан иккинчи шахсга ўтади. Бундай холларда мол мулк ўзининг дастлабки сифатини йўқотмайди. Фақат унга эгалик қилувчи субъектлар ўзгаради.

Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг 502 моддасида ҳадя шартномасига мувофиқ, бир тараф (ҳадя килувчи) бошка тараф (ҳадя олувчи) га ашёни текинга мулк қилиб беради ёки бериш мажбуриятини олади. Унга ўзига ёки учинчи шахсга нисбатан мулк ҳуқуқи талабини бериб ёки бериш мажбуриятини олади. Бирон бир шахсга ашёни ёки мулк ҳуқуқини текинга беришни ёки бирон бир шахсни мулкий мажбуриятдан озод этишни ваъда қилиш (ҳадя этишни ваъда қилиш) агар ваъдага тегишли шаклда берилган бўлса ва келажакда аниқ шахсга ашё ёки мулкий ҳуқуқни текинга бериш ёки уни мулкий мажбуриятдан озод қилиш мақсади аниқ кўриниб турган бўлса, ҳадя шартномаси деб тан олинади.

 

Саволларга Оқолтин тумани ДНИ нотариуси Н.Тошхўжаева жавоб беради